گامی نو در مسیر ایمن‌سازی ساختمان‌ها در برابر زلزله؛ تصویب طرح توسعه سه فناوری نوین کنترل انرژی لرزه‌ای در شرکت تجهیز محیط
طرح تحقیق و توسعه با عنوان «پژوهش و توسعه، بهینه‌سازی و آماده‌سازی صنعتی سبد فناوری‌های نوین کنترل و استهلاک انرژی لرزه‌ای شامل میراگر ویسکوهایپرالاستیک (VHD)، میراگر ویسکوپلاستیک (VPD) و لاستیک با میرایی محوری بالا (HADR)» در شرکت تجهیز محیط به تصویب رسید.
زلزله از مهم‌ترین مخاطرات طبیعی است که می‌تواند خسارات جانی و مالی گسترده‌ای به ساختمان‌ها و زیرساخت‌ها وارد کند. امروزه یکی از رویکردهای پیشرفته مهندسی ساختمان برای مقابله با این پدیده، استفاده از تجهیزاتی به نام «میراگر لرزه‌ای» است.
میراگرها را می‌توان به کمک‌فنر خودرو تشبیه کرد؛ همان‌طور که کمک‌فنر ضربات و ارتعاشات خودرو را کنترل می‌کند، میراگرهای ساختمانی نیز با جذب و مستهلک کردن بخشی از انرژی ناشی از زلزله، به کاهش لرزش و تغییر شکل ساختمان کمک می‌کنند و می‌توانند نقش مؤثری در کاهش آسیب‌های سازه‌ای داشته باشند.
طرح مصوب شرکت تجهیز محیط با هدف توسعه سه فناوری نوآورانه در این حوزه تعریف شده است:
میراگر ویسکوهایپرالاستیک (VHD): فناوری ترکیبی لاستیک و فولاد که با بهره‌گیری از دو سازوکار مکمل، قابلیت اتلاف انرژی وابسته به سرعت حرکت و میزان تغییر مکان را فراهم می‌کند.
میراگر ویسکوپلاستیک (VPD): محصولی نوآورانه با ترکیب رفتارهای ویسکوز و پلاستیک که برای جذب و استهلاک انرژی ناشی از ارتعاشات طراحی شده است.
* لاستیک با میرایی محوری بالا (HADR): ماده‌ای تخصصی با قابلیت بالای اتلاف انرژی که می‌تواند در توسعه تجهیزات پیشرفته کنترل ارتعاشات و لرزه‌ای مورد استفاده قرار گیرد.
وجه تمایز این فناوری‌ها، بهره‌گیری از سازوکارهای مکمل برای کنترل انرژی لرزه‌ای است. به‌ویژه در دو فناوری VHD و VPD، رفتار تجهیزات به‌صورت هم‌زمان تحت تأثیر سرعت حرکت و میزان تغییر مکان قرار می‌گیرد؛ رویکردی که ظرفیت‌های جدیدی برای طراحی و بهینه‌سازی سیستم‌های کنترل لرزه‌ای ایجاد می‌کند.
اجرای این طرح، علاوه بر توسعه دانش فنی و تکمیل مشخصات مهندسی محصولات، با اهدافی همچون افزایش ایمنی ساختمان‌ها، کاهش ارتعاشات و پاسخ لرزه‌ای، فراهم‌کردن زمینه بهینه‌سازی ابعاد اعضای سازه‌ای، کاهش هزینه‌های ساخت، بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته و ایجاد ظرفیت تولید صنعتی و تجاری‌سازی دنبال می‌شود.
این مجموعه فناوری‌ها حاصل طراحی و توسعه نوآورانه دکتر احمد مدحج، پژوهشگر و متخصص مهندسی سازه و مخترع این محصولات است. تصویب این طرح در شرکت تجهیز محیط و هلدینگ ایجاد محیط، زمینه ورود به مراحل تکمیل طراحی، ساخت نمونه‌های صنعتی، انجام آزمایش‌های تخصصی و آماده‌سازی محصولات برای ورود به بازار را فراهم کرده است.
این اقدام را می‌توان گامی مؤثر در پیوند دانش مهندسی، نوآوری و صنعت ساختمان دانست؛ گامی در مسیر توسعه فناوری‌های بومی که هدف نهایی آن، ساخت ساختمان‌هایی ایمن‌تر و کاهش نگرانی انسان‌ها از زلزله است.